articles

जङ्गबहादुर | Junga Bahadur Rana


जङ्गबहादुर | Junga Bahadur Rana

जङ्गबहादुर बालनरसिंह कुँवरका छोराका रूपमा जंगबहादुरको जन्म वि.सं. १८७४ असार ७ गते अर्घाखाँचीको

बलकोटमा भएको थियो। काजीका छोरा भएकाले उनको बाल्यकाल सुखसयलमा नै बित्यो ।

उनको परिवारको प्रधानमन्त्री भीमसेन थापा सङ्ग राम्रो सम्बन्ध थियो। नेपाल दरबारमा भीमसेन

थापाको पतन भए संगै बालनरसिंहको जागिर खोसियो र परिवारको बिचल्ली भयो ।

सुरूका दिनमा लफङ्गा, जुवाडे जंगबहादुर आफूभित्रको अदम्य साहस, वीरता र चातुर्यका कारण नेपालको

इतिहासमा एक सफल खलनायकका रूपमा छन्। नेपालमा राणा शासनको स्थापना गरी १०४ वर्षे पारिवरिक

शासनशैलीको सुत्रपात उनीबाटै भयो। बेलायतीहरूका कट्टर भक्त जंगबहादुरले आफ्ना कट्टर विरोधीहरूलाई

एकएक गरी मारेर एकतन्त्री शासन चलाए। उनले आफ्ना मामा माथवरसिंह थापा लाइ समेत गोलि हानी हत्या गरेका थिए।

 

त्यसैले उनकि आमा आफ्नो दाइको हत्या गरेको भनेर जङ्गबहादुर सङ्ग नबोल्ने प्रतिग्या गरेकि थिइन। उनी बेलायत

र फ्रान्सबाट फर्केपछि नेपाली कला, संस्कृति, जनजीवन र कानुनमा समेत पश्चिमी प्रभाव परेको थियो।उनका १३ छोराहरू

र २० छोरीहरू थिए। जंगबहादुर कुँवरले नेपाल दरबारबाट निम्न प्रकारका शिक्षा पाए -

1 नेपालको राजदरबारमा पालिएकाहरूको विश्वास नगर्नु ।

2 दरबारमा बोलाएका बेलामा विचारै नगरी जान नहुने ।

3 राती एक्लै, असुरक्षित अवस्थामा दरबार प्रवेश नगर्नु ।

4 राजनीतिमा नातागोता र समूह भन्दा मान, पद, षडयन्त्र र हत्या ठूला हुनु । गुप्तचर कडा र सशक्त बनाइराख्नु पर्ने ।

5 आफ्नो उन्नती हुन्छ भने अनैतिक र कायरभन्दा कायर काम गर्न पनि पछि नपर्नु ।

 

उनी युवराज सुरेन्द्र का अङ्ग रक्षक पनि भएका थिए।युवराज सुरेन्द्र सन्की स्वभावका थिए । त्यही भएर उनको

अङरक्षक रहदा उनले साहसिक र खतरनाक आदेश हरु पालना गर्नु पर्यो । उनले त्रिसुलि नदिमा घोडा सहित कुद्ने,

धरहराबाट हाम फाल्ने जस्ता आदेश मान्नु परेको थियो । वि.सं. १९०३ भदौ ३१ गते राति महारानी राज्य लछ्मि देबि

को प्रिय पात्र तथा मन्त्रिपरिषद्का सदस्य गगन सिंह को रहस्यमय ढंगले गरिएको हत्यारा पत्ता लगाउन महारानीको

आदेशले वि.सं. १९०३ असोज २ गते शनिबार राति सबै भारदारहरूलाई कोतको परिसरमा जम्मा हुने आदेश अनुसार

कोतमा भेला भए ।

 

गगनसिंहको हत्यारा पत्ता लगाउने सिलसिलामा एक अर्कामा भनाभन हुँदा जङ्गबहादुर राणा का मानिस

युद्धवीर (राममेहर) अधिकारीद्वारा सर्वप्रथम अभिमानसिंह मारिएपछि स्थिति चर्किदै हात हालाहाल तथा गोली हानाहान हुँदा

अभिमानका साथसाथै त्यतिखेर नेपालका प्रधानमन्त्री फत्तेजङ शाह , दलभजन पान्डे लगायतका ४० जनाको हत्या भएर

कोतको परिसरमा रगतको खोला बग्यो ।कोतभित्र तनावको वातावरण पैदा भएकै अवस्थामा राजा कोतबाट बाहिर निस्केका थिए।

यस्तो विभत्स र दु:खलाग्दो स्थितिको फाइदा उठाएर जङ्गबहादुर प्रधानमन्त्री बने। यस पर्व सँगै जङ्गबहादुरले सत्ता आफ्नो हातमा

लिएर प्रधानमन्त्री बनेका थिए। कोत पर्व पछि प्रधानमन्त्री र कम्यान्डर इनचिफ बनाइएका जंगबहादुरलाई रानी लक्ष्मीदेवीले सुरेन्द्रको

हत्या गर्न र आफ्नो छोरा रणेन्द्रलाई गद्दीको हकदार बनाउन दबाब दिइन् । तर जंगबहादुरले अब उप्रात रानी यस कार्यमा थप दबाब

दिएमा राम्रो नहुने चेतावनी दिए ।

उनको यस्तो कुराले रानी रिसले चुर भइन् । उनले भण्डारखालको बगैचामा भोजको आयोजना गर्ने र सो भोजमा जंगबहादुर र उनका

सबै भाइहरुको हत्या गर्ने योजना बनाइन् । तर सो कुराको पोल पण्डित विजयराज ले जंगबहादुरलाई खोले र सो षड्यन्त्रमा सामेल

बिरध्वज बस्नेत लगायत लाई हत्या तथा कैद गरियो । रानीको सम्पूर्ण अधिकार खोसी देशनिकाला गरियो । भन्डार‌ खाल पर्ब पछी राजा

राजेन्द्र विक्रम शाह पनि रानीसँगै केही समयका लागि काशी गए । तर राजा नफर्केर षड्यन्त्रमा व्यस्त रहेकाले प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुरले

बि.स. १९०४ मा राजालाई पदच्युत गरि युवराज सुरेन्द्रलाई गद्दीमा राखे ।

 

राजा राजेन्द्र केही समयका लागि मात्र काशी गएका भए पनि

त्यहाँ जम्मा भएका भारदारहरुको उक्साहट लागेर जङ्गबहादुरको हत्या गर्ने षड्यन्त्र गर्न लागे । जङ्गबहादुरले राजासंगै पठाएका आफ्ना

गुप्तचर्हरुद्वारा काशीमा भएका सबै षड्यन्त्र एवम् योजनाको बारम्बार जानकारी पाइरहन्थे । वि सं १९०५ वैशाख १३ ( ५ मे १८४८) मा

श्री ५ महाराजधिराज सुरेन्द्रबाट प्राइममिनिस्टर याण्ड कमाण्डर इन्चिफ जङ्गबहादुर कुँवरलाई र उनका सबै भाइवंशजहरूलाई भारतको

चितौरगढबाट राजपूत राणाजीका सन्तानहरू पहाड पसि कास्की पुगेका र निदानमा गोरखाबाट मुलुकको सेवा गरेको कुरा मान्यता गरि

`राणाजी´ भन्न पाउने गराएबाट तब उप्रान्त जङ्गबहादुर राणाजी भएका थिए । ठूलो दलबलका साथ १९०६ साल माघमा नेपालबाट

हिंडेको राजप्रतिनिधिमण्डलले पटनाको पहिलो स्वागतमै १९ तोपको सलामी पायो । कलकत्ताबाट पनि त्यस्तै सम्मान सत्कार सलामी

लिंदै १९०७ साल जेठमा जंगबहादुर बेलायत पुगे । भेट मुलाकात गर्ने काम त छँदै थियो, विशेष चाहिं त्यहाँको शासन व्यवस्था,

सैनिक संरचना आदि हेर्नेमा उनको रुचि थियो ।

 

विश्व हल्लाउने फ्रान्समा पनि उसको शक्ति अवलोकन गर्नेमा उनको रुचि थियो । त्यसरी दुई ठूला राष्ट्र भ्रमण, निरीक्षण गरेपछि

जंगबहादुरले मनमा निश्चय गरे कि अब ब्रिटिशसँग लड्ने होइन, मेलमिलापबाट काम लिनुपर्छ । अंग्रेजसँग जुध्ने होइन, निहुरिने

पनि होइन, मेलमिलापकै नीति लिनुपर्ने रहेछ, मावली भिमसेन थापाले लडेर गल्ती गरे, मैले पनि त्यस्तै गर्दा झन् गल्ती हुन्छ भन्ने

सोच उनले बनाए । शिक्षा को क्षेत्र मा पनि जङ्गबहादुर को भुमिका ठूलो रहेको छ।राणा शासनका संस्थापक एवं प्रथम

राणा प्रधानमन्त्री र कास्की तथा लमजुङका श्री ३ महाराज जंगबहादुर कुँवर राणाजी नै यस्ता थिए जसले नेपालमा पाश्चात्य

शिक्षाको जग बसाले। ई.पु१८५० मा एसियाकै पहिलो प्रधानमन्त्रीका रूपमा विट्रेनको भ्रमणमा पुगेका जंगबहादुरले वि्रटिश

साम्राज्यले गर्न सकेको विश्व विजय र प्रगतिको पछाडि उसको शैक्षिक जागरण नै कारक रहेको हृदयङ्गम गरी आˆना छोराहरूमा

पनि त्यस्तो शिक्षा दिन सकियोस् भन्ने हेतुले नै नेपालमा पाश्चात्य शिक्षाको जग बसालेका थिए। युगले मागेको नेता को उपमा पाएका

उनको वि.सं. १९३३ मा पत्थरघट्टामा मृत्यु भयो। उनी संग उनका तीन रानी सति गएका थिए।


जङ्गबहादुर बालनरसिंह कुँवरका छोराका रूपमा जंगबहादुरको जन्म वि.सं. १८७४ असार ७ गते अर्घाखाँचीको बलकोटमा भएको थियो। काजीका छोरा भएकाले उनको बाल्यकाल सुखसयलमा नै बित्यो । उनको परिवारको प्रधानमन्त्री भीमसेन थापा सङ्ग राम्रो सम्बन्ध थियो। नेपाल दरबारमा...

तेन्जिङ नोर्गेतेन्जिङको जन्म् १९१४मा थ्याङबोचे मा भएको थियो। (यिनको जन्म नाम : नामग्याल वान्ग्दि शेर्पा हो ) र उनी ९ मे १९८६मा भारतको दार्जिलिङमा दिवंगत भए।तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा आरोहण गर्ने विश्वकै सबैभन्दा पहि...

  केपि ओली नेपालको राजनीतिक नेतृत्व गर्ने एउटा बेग्लै नाम हो, केपी शर्मा ओली। २००८ साल फागुन ११ गते शनिबार तेह्रथुम जिल्लाको इवा गाउँमा बाबु मोहनप्रसाद ओली र आमा मधु ओलीको पुत्रको रूपमा उनको जन्म भएको थियो। झापामा विद्यालय जीवन सुरु गरेर ओलीले...

पारस खड्का   पारस खड्का को जन्म विक्रम संवत् २०४४ कार्तिक ७ तदनुसार २४ अक्टोबर १९८७ मा काठमाडौं मा भएको थियो। उनि प्राप्ति राज्य लक्ष्मी राना सन्ग सन् २०१५ फेब्रुअरी २६ मा गासिएका थिए। उनि ६ फिट ३ इन्च उचाई का छन्। उनि नेपाली क्...

सन्दिप लामिछाने   सन्दिपको जन्म स्यांजाको आरुचौर-तालपोखरीमा सन् २००० अगस्ट २ मा भएको थियो। सानोमै भारतीय रेलवेमा जागिरे आफ्नो बाबु चन्द्र नारायण लामिछानेसंग सन्दिप पढाईको लागि भारत पुगेका थिए। भारतमा ४ कक्षासम्म पढ्ने क्रममा सन्दि...

  गौतम बुद्ध सिद्धार्थ बुद्धको जन्म र मृत्यु कहिले भयो भनी यकिनका साथ भन्न नसकिए पनि बिसौं शताब्दिका धेरैजसो इतिहासकारहरू उनको जीवनकाल ५६३ ईशापूर्व देखि ४८३ ईशापूर्व रहेको भन्ने कुरामा एकमत देखिन्छन् ।पछिल्लो समयमा भएका अनुसन्धान अनुसार उनको...

नारायणगोपाल गुरुबाचार्यको जन्म वि.सं. १९९६ असोज १८ गते बुबा आशागोपाल गुरुबाचार्य र आमा रामदेवी गुरुबाचार्यको सन्तानका रूपमा काठमाडौंको किलागलमा भएको हो। वि.सं. २०२७ साल फागुनमा पेमालाका साथ यिनको विवाह सम्पन्न भए पनि सन्तान भएनन्। चार जना दाजु-भाइ...

सुगम पोखरेल सुगम पोखरेल को जन्म सन् १९७९ सेप्टेम्बर २० मा मोरङ जिल्लाको मङ्गलबारे भन्ने ठाउँमा भएको थियो। उनको गृह सहर सरस्वती टोल बिराटनगर वडा नं २ हो। उनि पेशाले गायक/ सङ्गीत कार हुन। उनले बिद्यालय सम्मको अध्ययन एस.टि. जोसेफ उच्च माध्यमिक विद्याल...

हर्क गुरुङ   हर्क गुरुङ को जन्म सन् १९३९ जनवरी ५ मा लमजुङको तरान्चेमा भएको थियो। उनको बाल्यकाल को बोलाउने नाम ठुला थियो। पछि गएर उनि काठमाडौँ बस्दै आएका थिए। उनका पिता बिर्टिस आर्मी को एनसिओ पदमा कार्यरत थिए। उनले विद्यालय स्तरीय पढाई किङ्ग...

हरिबंश आचार्य   हरिवंश आचार्य एक अभिनेता हुन्। उनी सबै भन्दा बढि सफल नेपाली हाँस्य कलाकारहरू मध्येमा पर्छन्। यिनी अभिनय तथा गायनमा धेरै कुशल छन्। उनी "मह जोडी" नामको जोडी मध्येका जोडी हुन्। उनका जोडी

  मदन कृष्ण श्रेष्ठ कलाकार मदनकृष्ण श्रेष्ठको जन्म वि.सं. २००७ साल वैशाख ७ गते काठमाडौंमा भएको हो। उनी रामकृष्णलाल श्रेष्ठ र लक्ष्मीका एक्ला छोरा हुन्। उनका पिताका चारवटा पत्नी थिए। मदनकृष्ण जन्मेको ६ महिनापछि उनकी आमा लक्ष्मी बितिन...

भवानी राणा   भवानी राणाको जन्म २ सेप्टेम्बर १९६९ मा काठमाडौं मा भएको हो। उनले बिध्यालय तहको अध्ययन एस.टि. म्यारि स्कुल काठमाडौं बाट गरेकि थिइन। उनको विवाह नेपालगञ्ज का अमित समशेर राणा सङ्ग भएको थियो। भवानी राणा नेपाल उद्योग वाणिज...